Dedykowany dla samorządów program „Centra opiekuńczo-mieszkalne” obejmuje dwa moduły. Pierwszy to tworzenie i wyposażenie Centrów opiekuńczo-mieszkalnych (tzw. COM-ów), które zapewnią usługi pobytu dziennego i całodobowego dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami w stopniu umiarkowanym i znacznym. Z kolei drugi moduł dotyczy finansowania bieżącej działalności placówek.
Centra oferują specjalistyczne wsparcie oraz opiekę dostosowaną do potrzeb zdrowotnych i społecznych uczestników, zapewniając im bezpieczne warunki pobytu oraz codzienne funkcjonowanie w przyjaznym środowisku.
W efekcie przyczyniają się do poprawy jakości życia zarówno osób z niepełnosprawnościami, jak i ich najbliższych – mówi Teresa Kubas-Hul, wojewoda podkarpacki.
Od 2020 r. do realizacji Modułu I na Podkarpaciu przystąpiło 15 jednostek samorządu terytorialnego, w tym: 13 gmin – Dydnia, Gać, Czarna (pow. łańcucki), Dębica, Nowa Sarzyna, Kamień, Trzebownisko, Rzeszów, Tryńcza, Stalowa Wola, Rakszawa, Nowy Żmigród, Lubaczów oraz 2 powiaty – jarosławski i niżański. Obecnie w trakcie realizacji pozostają jeszcze inwestycje w gminach Nowy Żmigród i Rakszawa (zakończenie planowane jest w 2027 r.). Przyznane dofinansowanie na realizację wszystkich inwestycji w latach 2020-2027 wynosi 36 574 548,50 zł.
Z kolei do Modułu II od 2021 r. przystąpiło 14 samorządów: 12 gmin: Gać, Dydnia, Czarna, Dębica, Nowa Sarzyna, Rzeszów, Tryńcza, Kamień, Trzebownisko, Majdan Królewski, Jasło i Przeworsk oraz 2 powiaty: jarosławski i niżański.
Do maja br. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zatwierdził 12 wniosków na 14 456 606,61 zł. Podpisane zostały już umowy z trzema samorządami: Jasłem, Przeworskiem i miastem Rzeszów (na blisko 2,9 mln zł).
Łączny planowany budżet programu „Centra opiekuńczo-mieszkalne” w 2026 r., obejmujący oba moduły, wynosi 22 885 324,56 zł.
Obecnie na Podkarpaciu funkcjonuje 14 Centrów opiekuńczo-mieszkalnych. Już 1 czerwca działalność rozpocznie kolejny COM – w Świętoniowej w gminie Przeworsk, natomiast 1 lipca planowane jest otwarcie placówki w Stalowej Woli. W bieżącym roku podkarpackie COM-y zapewniać będą łącznie 304 miejsca, w tym 195 miejsc pobytu dziennego oraz 109 miejsc pobytu całodobowego.
Istotnym elementem systemu wsparcia jest również program „Opieka wytchnieniowa”.
Jego celem jest zapewnienie czasowej pomocy osobom sprawującym bezpośrednią opiekę nad osobami z niepełnosprawnościami. Dzięki temu opiekunowie mogą odpocząć, zadbać o własne zdrowie oraz załatwić niezbędne sprawy życiowe – mówi wojewoda podkarpacki. – Program finansowany jest w 100 procentach ze środków Funduszu Solidarnościowego, bez konieczności zapewnienia wkładu własnego przez samorządy.
Usługi opieki wytchnieniowej mogą być realizowane samodzielnie przez gminy i powiaty, we współpracy z organizacjami pozarządowymi, poprzez zakup usług od podmiotów sektora prywatnego lub przez osoby wskazane przez uczestników programu. Wsparcie świadczone jest w dwóch formach: pobytu dziennego i całodobowego. W przypadku pobytu dziennego limit wynosi do 240 godzin usługi opieki wytchnieniowej rocznie na uczestnika programu, natomiast w przypadku pobytu całodobowego – do 14 dób rocznie.
Do programu w formule pobytu dziennego przystąpiły 122 gminy i powiaty, a łączna kwota wsparcia opiewa na ponad 15,3 mln zł. W formule pobytu całodobowego uczestniczy 28 samorządów, które otrzymają ponad 1,1 mln zł.
W 2026 r. wartość programu „Opieka wytchnieniowa” wynosi ponad 16,4 mln zł.
Polityka społeczna i wsparcie osób potrzebujących to jeden z najważniejszych priorytetów państwa – podkreśla Teresa Kubas-Hul, wojewoda podkarpacki. – Oba programy „Centra opiekuńczo-mieszkalne” oraz „Opieka wytchnieniowa” to nie tylko systemowe rozwiązania, ale przede wszystkim realna pomoc, która zmienia codzienność osób z niepełnosprawnościami. Równie istotne jest to, że przynoszą one ulgę bliskim, którzy często przez wiele lat sprawują intensywną, wymagającą opiekę.
Fot. Jerzy Żygadło/PUW Rzeszów