Bezpieczeństwo mieszkańców wymaga nie tylko sprawnego działania służb ratowniczych, ale również skutecznego systemu informowania o zagrożeniach. Dlatego na terenie województwa podkarpackiego konsekwentnie rozwijana jest infrastruktura ostrzegania i alarmowania ludności.

Działania obejmują zarówno zakup i modernizację syren alarmowych, integrację istniejących urządzeń, jak i rozwiązania organizacyjne zapewniające możliwość całodobowego uruchamiania alarmów – mówi Teresa Kubas-Hul, wojewoda podkarpacki.

Porozumienia z samorządami

Jednym z istotnych przedsięwzięć było zwiększenie możliwości stanowisk kierowania komend miejskich i powiatowych Państwowej Straży Pożarnej w zakresie ostrzegania i alarmowania ludności. Od listopada 2025 r. prowadzone są intensywne prace nad tym rozwiązaniem, które ma umożliwić sprawne przekazywanie informacji o zagrożeniach również poza godzinami pracy urzędów.

Efektem tych działań jest zawarcie 23 porozumień pomiędzy komendami miejskimi i powiatowymi PSP a samorządami. W Rzeszowie i Przemyślu zadania związane z ostrzeganiem i alarmowaniem mieszkańców realizowane są całodobowo przez miejskie centra zarządzania kryzysowego.

Nowoczesne syreny i integracja systemów

Na terenie województwa wdrażany jest ogólnopolski projekt SOiA – System Ostrzegania i Alarmowania, realizowany przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej. Jego celem jest stworzenie jednolitego, cyfrowego systemu umożliwiającego sprawne przekazywanie sygnałów alarmowych na terenie całego kraju. Inicjatywa finansowana jest m.in. z Krajowego Planu Odbudowy (KPO).

Projekt obejmuje rozbudowę infrastruktury syren. W 2025 r. na Podkarpaciu zainstalowano 230 nowych, cyfrowych syren alarmowych. Obecnie trwają prace nad połączeniem 353 syren cyfrowych, które już działają w gminach i powiatach, z ogólnokrajowym systemem ostrzegania i alarmowania ludności. Dzięki temu będą mogły odbierać i przekazywać sygnały oraz komunikaty alarmowe nadawane zarówno na szczeblu centralnym, jak i lokalnym.

System zapewni możliwość zdalnego uruchamiania syren alarmowych przez uprawnione służby i organy ochrony ludności o każdej porze dnia i nocy. Będzie to możliwe m.in. dzięki wykorzystaniu całodobowych centrów zarządzania kryzysowego oraz stanowisk kierowania Państwowej Straży Pożarnej.

Modernizacja systemów w 24 powiatach

Działania na rzecz poprawy skuteczności alarmowania nie ograniczają się do ogólnopolskiego projektu SOiA. Wojewoda Podkarpacki podjęła również inicjatywę dotyczącą modernizacji i integracji istniejących systemów alarmowych wykorzystywanych przez administrację oraz jednostki ochrony przeciwpożarowej.

W maju br. powołany został Zespół ds. opracowania koncepcji integracji systemów alarmowych OLiOC i PSP/OSP. Efektem jego prac było wypracowanie rozwiązań dotyczących modernizacji infrastruktury alarmowej w województwie oraz ogłoszenie naboru wniosków o dofinansowanie tego rodzaju przedsięwzięć realizowanych przez samorządy.

Pieniądze przekazane przez wojewodę przeznaczone zostały na dostosowanie i modernizację istniejących syren alarmowych oraz zakup nowych urządzeń. Prace w tym zakresie realizowane są obecnie przez 24 z 25 powiatów województwa (powiat lubaczowski zrealizował zadanie już wcześniej). Ich zakończenie planowane jest do końca tego roku.

Ponad 1700 syren na terenie województwa

Równolegle prowadzony jest przegląd syren alarmowych i systemów ich uruchamiania. Pozwala on określić ich lokalizację, stan techniczny oraz możliwości wykorzystania do ostrzegania i alarmowania mieszkańców.

Na terenie województwa funkcjonuje 1713 syren. Spośród nich 787 może nadawać sygnały alarmowe zgodne z wymaganiami systemu ochrony ludności i obrony cywilnej (OLiOC). Co istotne, 674 syreny mogą być uruchamiane całodobowo z poziomu wojewódzkiego i powiatowych centrów zarządzania kryzysowego oraz stanowisk kierowania PSP.

Zebrane informacje stanowią podstawę do planowania kolejnych inwestycji i rozwoju infrastruktury, tak aby system alarmowania obejmował coraz większą liczbę mieszkańców i pozwalał na sprawne reagowanie w sytuacjach kryzysowych.

Dwa podstawowe sygnały

Skuteczne ostrzeganie to nie tylko nowoczesna infrastruktura i sprawnie działające służby. Równie ważne jest, aby mieszkańcy wiedzieli, jak rozpoznawać sygnały alarmowe i jak zachować się po ich usłyszeniu.

W systemie ochrony ludności i obrony cywilnej obowiązują dwa podstawowe sygnały akustyczne:

  • ogłoszenie alarmu – modulowany dźwięk syreny trwający nieprzerwanie przez 3 minuty,
  • odwołanie alarmu – ciągły, jednostajny dźwięk syreny trwający 3 minuty.

Po usłyszeniu sygnału alarmowego należy zachować spokój, włączyć radio lub telewizor, śledzić oficjalne komunikaty i stosować się do przekazywanych zaleceń.

Rozbudowa i modernizacja systemów ostrzegania i alarmowania, integracja istniejącej infrastruktury oraz zapewnienie całodobowej gotowości do przekazywania informacji o zagrożeniach to ważne elementy budowania bezpieczeństwa mieszkańców Podkarpacia. Podejmowane działania mają sprawić, aby informacja o niebezpieczeństwie docierała do mieszkańców szybko, skutecznie i o każdej porze.